نوشتار حاضر که نقد آثار طنز «راشد انصاری» است تا قبل از ملاقات حضوری با ایشان قرار بود به شیوه دیگری نگارش گردد اما تأثیر حضور وی بر نگارنده و خلوص و سادگی در شخصیت و قدرت طبع طنازانه اش در کارهایی که در مجموعه های قبلی اش نبود، باعث شد تا تیغ از رو کشیده خود را غلاف نمایم و قدری محتاطانه تر بنویسم.

به هر حال از آنجایی که مخاطبین تنها با تولیدات ادبی مکتوب مؤلف مواجه اند اشاراتی به مجموعه های چاپ شده وی خواهم داشت تا حداقل در مواجه با این دوست دیرآشنا، بی تفاوت نبوده و فقط و فقط به مثابه مخاطبی پیگیر (بخوانید: پیله!) نظرات خود را بنگارم. ذکر این موضوع ضروری است که به واسطه مشخص بودن نقاط قوت آثار وی، تلاش بیشتر نگارنده مصروف بیان معایب این مجموعه شده است.
یک) در نگاه اول باید بابت پرکاری و ایجاد تنوع و تکثر موضوعات در مجموعه هایش به وی تبریک گفت. بی تعارف «راشد» را می توان جزء اندک افرادی در این منطقه دانست که دغدغه نوشتن دارد و در هر شرایطی می نویسد؛ حال چه این فضا گشاد و گشوده باشد و چه تنگ و محدودیت ساز. به قول دوستی او از چنان پوست کلفتی برخوردار است که اساساً هیچگونه معذوریتی را برنمی تابد و اخم و عتاب دیگران را نیز وقعی نمی نهد!
چاپ سه مجموعه و زیر چاپ داشتن مجموعه چهارم آنهم در کمتر از چهار سال و نوشتن انبوهی دیگر از اشعار و مقالات مؤید این موضوع است و اثبات اینکه می توان حتی در این ملک نیز دست معیشت (ولو حداقلی) از آستین نویسندگی بیرون آورد!! اما به اعتقاد نگارنده این موضوع غیر از وصف پرکاری قابل تحسین راشد در جاهایی برای وی پاشنه آشیل شده است! یعنی عدم گزینش کیفی و ویرایش اصولی سبب به «سطح» کشاندن آثارش شده و ایجاد این شائبه که گویی غرض، چاپ مجموعه هایی با صفحات زیاد است! بسیاری از مقالات و اشعار در مجموعه های وی به راحتی قابل حذف اند بدون اینکه مخاطب چیزی از دست داده باشد. برای مثال بخش «نو و آکبند» در مجموعه «لطفاً میخ نشوید» نغمه ناسوری است که به واقع نه نو است و نه شعر! یا اکثر اشعار موجود در مجموعه اول وی (دغدغه های بی خیالی) که واجد ارزش های اجتماعی اما فاقد ارزش های ادبی است!
دو) دیرگاهی است که طنز پردازان عصر جدید از ساحت طنز به هجو و هزل رسیده اند تا بدین وسیله عبوسی و دگماتیسم دوران مدرن با قواعد و عقلانیت و علم گرایی متصلب آن را به سخره گرفته و برای اصلاح امور برخلاف اسلاف خویش که «ایجابی» برخورد می کردند اینبار با رویکردی «سلبی» موضع می گیرند. اما راشد انصاری همچنان در حوزه طنز و فکاهی مانده است.
از حیث مضمون و درونمایه، اثار طنز وی را به دو دسته تقسیم می کنم: اول، طنزهای مبتنی بر «پیام» و نقدهای اجتماعی سیاسی و دوم، آثار صرفاً مبتنی بر «سرگرمی». اما عدم وسواس و دقت در این قسمت نیز راه به مقصود نمی برد چراکه مطالب انتقادی اجتماعی را بسیار مستقیم، رو و سطحی بیان می کند و خیلی سخت می توان در بین بنای طنز وی ملاط حس مزاحی ملیح را شناسایی نمود. البته در برخی نوشته ها گزندگی های هوشمندانه ای نهفته است که متأسفانه در اقلیت و استثناء می باشد و همچنان که آمد اکثریت آنها (خصوصاً در مجموعه اول) خام دستانه و عوامانه هستند. اما در مورد آثار صرفاً سرگرمی وی، وضعیت اندکی بهتر است و سبکی و بی مزگی برخی مطالب در مجموعه نخست در مجموعه های بعدی ترمیم و تصحیح شده است.
سه) آنچه حرص من مخاطب را در مواجه با آثار راشد در می آورد تسامح در پرداخت تیزبینانه موضوعات با وجود قریحه طنزپردازانه قابل تحسین وی است! که معمولاً مقالات و اشعارش بسیار خوب شروع می شوند و دارای موضوعاتی خلاقانه اند اما پایانی قابل پیش بینی و نخ نماشده دارند. برای مثال مطلب «خروس بدجنس و...» و یا «کلاغ بد شانس و...» را که ذاتاً مستعد پرداختی مبتکرانه در حوزه طنز است اما کاملاً عوامانه و عجولانه پایان می پذیرند. یا مطلب «قهرمانی تیم ملی...» که فاقد عناصر کافی طنز است. (در این قسمت می توان در مقایسه با کار راشد، طنزهای فوتبالی «امیرمهدی ژوله» که طنزی هوشمندانه و گزنده است و یا در حوزه طنزهای اجتماعی سیاسی می توان از طنزهای درخشان صلاحی، زرویی نصرآباد، افشار، رها، نبوی و... مثال آورد.)
چهار) اما با تمام توضیحات گویی راشد انصاری تکلیف خود را با مخاطبان خویش و جایگاه فکری اجتماعی آنان مشخص کرده است. وی مخاطبان خویش را از بدنه جامعه و از طیف اکثریتی جستجو می کند که حال و حوصله صرف وقت برای استقراء و تفهیم زوایای پنهان طنز واقعی را ندارند و آثار راشد را دوست دارند چراکه خیلی ساده، عریان و سریع الحلقوم به مسئولان گیر می دهد و یا آنها را در موضوعات روزمره شان به خنده وا می دارد. این موضوع قطعاً با تعمد از سوی وی صورت می گیرد. شاهد این ادعا بیتی از خود راشد است: «قد خود خم کنم به نزد خواص/ راست پیش عوام خواهم کرد!»
پنج) راشد انصاری را دوست دارم چراکه برخلاف اکثر نویسندگان به اصطلاح مفخم و متکلف می توان از بند بند نوشته هایش وی را با وضوحی تمام مشاهده کرد. وی برای نوشتن زور نمی زند و آثارش مشحون از روابط و قواعد زندگی امروز یک ایرانی ساکن جنوب است. یک جنوبی صادق و دوست داشتنی.